جهانی شدن واقعیتی است که  در زمینه های اجتماعی-اقتصادی و سیاسی، هم باعث خوشحالی و هم موجب نگرانی شده است. با اینکه جهانی شدن به هیچ وجه پدیدۀ جدیدی نیست،اما شتاب روز افزون در عمق و وسعت جهانی شدن  همۀ ابعاد زندگی را در  سراسر جهان  زیر نفوذ گرفته است. این فرایند،  فشار فزاینده ای را در سطح جهانی بر سنن،عقاید و رسوم  وارد کرده است. در ضمن تأثیر آن بر ساختارهای سیاسی و حکومتی  نیز زیاد بوده است. دولتها در سراسر جهان با فشار فزاینده ای مواجه شده اند، علی الخصوص در برابر از دست دادن قدرت کنترل بر سیاستهای داخلی خود. واضح است که جهانی شدن نهایتاً باعث تغییر صحنۀ سیاسی-اجتماعی خواهد شد و این روند در کل سطوح جامعه طرفداران و مخالفانی پیدا کرده است.

مفهوم نور در ادیان ایرانی

نویسنده: موژان مومن
برگرداننده: بهزاد یزدانی

نظریه ای که مقالۀ حاضر مطرح می کند این است که در سراسر تاریخ ایران، تا آنجایی که این تاریخ را می شود بازسازی کرد، نور به عنوان نزدیکترین شییء این جهان مادی به عالم الهی، نقش خاصی را در ادیان ایرانی ایفا کرده است.

در آغاز لازم است چند نکته را روشن سازیم. نخست آنکه با توجه به پنج هزار سال سابقۀ تحول در اندیشۀ مذهبی ایرانی، در این مقاله تنها می توانیم به چند فقره از نکات برجستۀ این مبحث اشاره کنیم، بنا بر این مقاله ای که پیش رو دارید به هیچ وجه مدعی کمال نیست. دوم آنکه تمرکز ما  بر بُنمایۀ نور در دین ایرانی بدان معنی نیست که نور در دیگر اندیشه های دینی جهان حائز نقش مهمی نبوده است. کافی است که به کاربرد نور در کلیساهای مسیحی توجه کنیم تا به اهمیت آن در دیگر نهادهای دینی واقف شویم. اما امیدواریم که در خلال مقالۀ حاضر روشن گردد که چرا ما نقش ویژۀ نور در دین ایرانی را -که شاید بی بدیل در هر نظام دینی دیگر باشد- مورد بحث قرار می دهیم. سوم آنکه گرچه ما در این مقاله از واژۀ "نور" استفاده کرده ایم، اما آنچه مورد نظر ماست مفهومی ایرانی است که هرچند ایرانیان در طول هزاره ها مفاهیم مختلفی را به آن مربوط ساخته اند ولی منظورشان آن گونه نور درخشانی است  که از خورشید ساطع می شود نه نور ضعیفی که یک ستاره یا یک شمع در فضایی تاریک می پراکند. شاید با کاربردِ لغاتی چون "درخشش"، "تلالو" یا "جلال"  منظور بهتر درک گردد. اما در این مقاله ما با استفاده از همان کلمه سادۀ "نور" کارمان را ادامه خواهیم داد.

تکامل تمدّن و فرهنگ یا تجدّد و غرب گرایی

بهروز ثابت

تجدّد گرائی ( Modernization) (Modernity )  مفهومی وسیع و کلّی دارد . به جریانی اشاره می کند که دارای جنبه های مختلف اجتماعی ، فرهنگی ، سیاسی و اقتصادی می باشد .
لغت Modern  ریـشه لاتـین دارد ( Modo )  کـه هم به معنای وضعیّت حال و شرایط کنونی ( Present Condition ) و هم به معنای معیار و محک اندازه گیری و سنجش به کار  می رود. لذا در ارتباط با تحولات اجتماعی و فرهنگی تجدّد گرائی به تمامیت آراء و افکار و عقایدی اشاره می کند که زمان حال و نیاز روز را در بر دارد و نیز میزان و محکی را شامل میشود که با آن سایر آراء و عقاید را می توان سنجید. در مطالعات جامعه شناسی، این لغت در اوایل قرن نوزده اروپا در آثار ماکس وبر و سپس سایر متفکران غربی به کار رفت و اشاره به تحولاتی می کرد که اروپا را از گذشته فئودالیش جدا می ساخت. تجدّد گرائی غالباً با غرب گرائی ( Westernization ) و یا اروپائی  شدن ( Europeanization ) و یا سنّت  ستیزی      (Detraditionalization)  و یا خرد گرائی ( Rationalization ) و یا خودباختگی (Depersonalization) معادل و مترادف گشته است.

بازتابِ اندیشۀ تجدّد در شعرِ مشروطه و گرایش هایِ نوجویانۀ پسا مشروطه  

ایرج خادمی

تجدّد در معنایِ وسیعِ کلمه، که گسستن از ارزش هایِ کهنه و فرسوده و جایگزین کردنِ آن ها با ارزش هایِ نو باشد، خواستِ تازه ای نیست و در همۀ مقاطعِ تاریخ و همۀ ابعادِ شکل دهندۀ حیاتِ فردی و اجتماعی، از جمله بُعدِ موردِ بحثِ این نوشتار، استمرار داشته است، چنانکه حافظ در مطلعِ یکی از غزل هایِ مشهورش آرمانِ نوجويیِ خود را به این شکل بازتاب می دهد:

بیا تا گُل برافشانیم و مِی در ساغر اندازیم
فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دَراندازیم !

و مولوی در شرحِ نوزايی اَش در فرهنگی نو، به زبانی روشن و تکان دهنده می سراید:

مُرده بُدم، زنده شدم، گریه بُدم، خنده شدم
دولتِ عشق آمد و من دولتِ پاینده شدم
تابشِ جان یافت دلم، واشد و بشکافت دلم
اطلسِ نو بافت دلم، دشمنِ این ژَنده شدم !

روند جهانی شدن را کارساز کنیم
Making Globalization Work
W.W. Norton & Company, New York, 2007
نگارش: جوزف ای. ستیگلیتز Joseph Stiglitz
نقد: گرگوری سی. دال
برگردان: شاهین صادق زاده میلانی
کتاب " روندجهانی شدن را کارساز کنیم "اثر جوزف ای. ستیگلیتز را با نگاهی به دیگر آثار او بهتر می توان شناخت. پروفسور ستیگلیتز برندۀ جایزۀ نوبل، رشتۀ اقتصاد، در سال 2001 است. او این جایزه را  به خاطر نقد نوینی که بر فرضیۀ بهره وری بازار آزاد ارائه کرده است دریافت  کرد. او نشان داد که  به دلیل دسترسی نابرابر به اطّلاعات ("اطّلاعات نامتقارن" به اصطلاح علمی ) و مشکلاتی دیگر، بازارها به طور متفاوتی نسبت به آنچه تا به حال تصور می شد عمل می کنند. بر این اساس دخالت دولتها می تواند  در تئوری مفید واقع شود. از آنجا که او در این زمینه یک صاحبنظر محسوب می¬شود، اهمیّت و نفوذ دیدگاه او در پی سقوط فاجعه بار اخیر بازارهای مالی بیشتر شده است.

روند جهانی شدن را کارساز کنیم
Making Globalization Work
W.W. Norton & Company, New York, 2007
نگارش: جوزف ای. ستیگلیتز Joseph Stiglitz

نقد نویس: تئودور برتون
برگردان از شاهین صادق زاده میلانی

جوزف ستیگلیتز، برندۀ جایزۀ نوبل، کتابی جدید نوشته است که در آن توضیح می دهد که سیستم اقتصادی حال حاضر چگونه عمل می کند و چگونه باید تغییر کند تا بهره وری جهانی ، ثبات جهانی، و بخصوص عدالت اجتماعی را بهبود بخشد. دکتر  ستیگلیتزعملکرد سیستم اقتصادی را از دیدگاههای منحصر به فردی مشاهده کرده است. او در دولت کلینتون رییس شورای مشاوران اقتصادی بود و در بانک جهانی سمت اقتصاد دان ارشد داشت. او می فهمید که سازمانهای آمریکا و سازمانهای جهانی چه می گویند وچگونه عمل می کنند. از دید او در حالی که این سازمانها ادّعا می کنند که سیاستهای اقتصادی شان برای کمک به کشورهای فقیر تنظیم شده،در عمل به کشورهای فقیر کمک نمی کنند.

نقد نویس: تئودور برتون
برگردان از شاهین صادق زاده میلانی

جوزف ستیگلیتز، برندۀ جایزۀ نوبل، کتابی جدید نوشته است که در آن توضیح می دهد که سیستم اقتصادی حال حاضر چگونه عمل می کند و چگونه باید تغییر کند تا بهره وری جهانی ، ثبات جهانی، و بخصوص عدالت اجتماعی را بهبود بخشد. دکتر  ستیگلیتزعملکرد سیستم اقتصادی را از دیدگاههای منحصر به فردی مشاهده کرده است. او در دولت کلینتون رییس شورای مشاوران اقتصادی بود و در بانک جهانی سمت اقتصاد دان ارشد داشت. او می فهمید که سازمانهای آمریکا و سازمانهای جهانی چه می گویند وچگونه عمل می کنند. از دید او در حالی که این سازمانها ادّعا می کنند که سیاستهای اقتصادی شان برای کمک به کشورهای فقیر تنظیم شده،در عمل به کشورهای فقیر کمک نمی کنند.

نقد: گرگوری سی. دال
برگردان: شاهین صادق زاده میلانی

کتاب " روندجهانی شدن را کارساز کنیم "اثر جوزف ای. ستیگلیتز را با نگاهی به دیگر آثار او بهتر می توان شناخت. پروفسور ستیگلیتز برندۀ جایزۀ نوبل، رشتۀ اقتصاد، در سال ۲۰۰۱ است. او این جایزه را  به خاطر نقد نوینی که بر فرضیۀ بهره وری بازار آزاد ارائه کرده است دریافت  کرد. او نشان داد که  به دلیل دسترسی نابرابر به اطّلاعات ("اطّلاعات نامتقارن" به اصطلاح علمی ) و مشکلاتی دیگر، بازارها به طور متفاوتی نسبت به آنچه تا به حال تصور می شد عمل می کنند. بر این اساس دخالت دولتها می تواند  در تئوری مفید واقع شود. از آنجا که او در این زمینه یک صاحبنظر محسوب می¬شود، اهمیّت و نفوذ دیدگاه او در پی سقوط فاجعه بار اخیر بازارهای مالی بیشتر شده است.

در عین حال، استقلال فکری و اعتماد به نفس او که نقشی به  سزا در شکل¬گیری دیدگاه نوین و بحث انگیزش  در مورد قضیۀ با اهمیّتی چون عملکرد بازارها داشته، سبب شده است که دراین موضع تنها بماند و به منتقدی حرفه ای بدل شود. زمانی که او به عنوان اقتصاد دان ارشد بانک جهانی خدمت می کرد  دوره ای نا آرام بود. انتقادهای تند و شخصیت پرخاشگر او منجر به جدایی اش از بانک جهانی در ژانویۀ سال ۲۰۰۰ شد. او به زندگی آکادمیک در دانشگاه کلمبیا  بازگشت و استقلال جایگاه آکادمیک خود را  بر خدمت در بانک جهانی ترجیح  داد.  

بر اساس استنباطی که از خطوط تئوری اش داریم ، می توان گفت که ستیگلیتز مدّتها طرفدار دخالت دولت و نقش فعّال آن  در رفع مشکلات اقتصادی بوده است. کتاب سال ۱۹۹۴ او تحت عنوان " سوسیالیزم به چه هدفی" بحثی متوازن  و فکورانه در مورد تغییر بافت اقتصاد از چارچوب کمونیسم به نظام سرمایه داری ارائه می کند. در این کتاب اونقشی مستمر  ومهم برای دولتها  پیشنهاد می کند ( البته دولتها می توانند وضع را خرابتر هم بکنند، امّا ستیگلیتز این مساله  را عمدتاً مسکوت می گذارد).

معرفی کتابِ "درجستجوی ِبهشت موهوم" اثر عبدالمیثاق قدیریان

نقد از فرزانه ثابتان

شاید بهتر باشد معرفی و بیان اهمیت کتاب را، با جمله ای از خاویارپرز دوکوئیار، دبیرکل ِ سابق سازمان ملل متحد که کتاب به آن استناد کرده است، آغاز کنیم:

"سوء استفاده از مواد به اندازۀ طاعون برای این
نسل و نسلهای آینده خطرناک است.  زمان آن فرا رسیده
که جامعه بین المللی در سطح جهانی به مقابله با این بلا بپردازد"

این کتاب پس از طرح مشکل سوء استفاده از داروهای روانگردان از طریق مروری برآمارهای موجود در استفادۀ بیمارگونۀ مواد روانگردان، به بررسی و توضیح اثرات ِ وابستگی و گرایش به این داروها از این دیدگاهها می پردازد:

اسطوره‌های آفرینش و حجاب : آیا زن ایرانی آزاد است یا در بند؟

مینو درایه

برگردان : حوریوش رحمانی

در جوامعی که با معیارهای دینی اداره می‌شود، جنسیّت در درون ساختارهای ارزشی ِ برخاسته از چنین معیارهائی شکل می‌گیرد. از اینرو مطالعه در مورد "تقدّس" (خدا وخدایان یا حقیقیت کلّی و غیره) و افسانه‌های دینی یا اسطوره‌ها (۱) به درک این مسئله کمک می‌کند که چگونه و چرا و به چه منظور مفاهیمی مانند "اطاعت"، فریب، انگیزه‌های جنسی وجنسیّت و غیره طی فرایندی شکل می‌گیرند. در اینجا اصطلاح "فرایند" را بکار می‌بریم چه که این شکل گیری‌ها تدریجی بوده غالباً تحت تأثیر عواملی مانند فرهنگ و سیاست قرار دارند.